Chleb orkiszowy od lat cieszy się niesłabnącą popularnością wśród osób dbających o zdrowy styl życia, sportowców oraz tych, którzy poszukują alternatywy dla tradycyjnego pieczywa pszennego. Choć orkisz jest botaniczną odmianą pszenicy, jego skład chemiczny i wpływ na organizm człowieka znacząco różnią się od powszechnie uprawianych gatunków zboża. Wybierając pieczywo orkiszowe, dostarczamy organizmowi nie tylko energii, ale również szerokiego spektrum witamin i minerałów, które są kluczowe dla zachowania pełni zdrowia.
Czym charakteryzuje się orkisz?
Orkisz (Triticum spelta) to starożytne zboże, które było uprawiane już w czasach starożytności. W przeciwieństwie do pszenicy zwyczajnej, orkisz nie został poddany tak intensywnym procesom modyfikacji i uszlachetniania w celu zwiększenia wydajności plonów. Dzięki temu zachował swoje pierwotne właściwości odżywcze oraz naturalną odporność na wiele chorób i szkodników, co często pozwala na ograniczenie stosowania pestycydów w jego uprawie. Ziarno orkiszu jest chronione przez grubą łuskę, która stanowi naturalną barierę przed zanieczyszczeniami środowiskowymi, co czyni go jednym z najczystszych zbóż dostępnych na rynku.
Wartości odżywcze chleba orkiszowego
Pieczywo wykonane z mąki orkiszowej, szczególnie tej pełnoziarnistej, jest prawdziwą skarbnicą składników odżywczych. W porównaniu do tradycyjnego chleba białego, chleb orkiszowy zawiera znacznie więcej białka o wysokiej wartości biologicznej, w tym aminokwasów, których organizm nie potrafi samodzielnie wytworzyć. Jest również doskonałym źródłem błonnika pokarmowego, który wspiera procesy trawienne i zapewnia uczucie sytości na dłużej.
- Witaminy z grupy B: Kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i metabolizmu energetycznego.
- Minerały: Wysoka zawartość żelaza, magnezu, cynku oraz miedzi.
- Nienasycone kwasy tłuszczowe: Wspierają układ krwionośny i pracę serca.
- Rhodanid: Naturalny czynnik wzrostu i regeneracji komórek, który występuje w orkiszu w znaczących ilościach.
Korzyści zdrowotne płynące ze spożywania pieczywa orkiszowego
Regularne spożywanie chleba orkiszowego może przynieść liczne korzyści dla zdrowia. Dzięki wysokiej zawartości błonnika, pieczywo to pomaga w regulacji rytmu wypróżnień i zapobiega zaparciom. Błonnik pełni również istotną rolę w stabilizacji poziomu cukru we krwi, co sprawia, że chleb orkiszowy (szczególnie na zakwasie) jest produktem o niższym indeksie glikemicznym niż standardowe pieczywo pszenne.
Substancje zawarte w orkiszu, takie jak beta-glukany, mają pozytywny wpływ na układ odpornościowy, wzmacniając naturalne bariery ochronne organizmu. Dodatkowo, orkisz jest uważany za zboże „rozgrzewające” i łatwiej strawne niż zwykła pszenica, co czyni go dobrym wyborem dla osób z delikatnym układem pokarmowym, choć należy pamiętać, że nadal zawiera on gluten i nie jest odpowiedni dla osób cierpiących na celiakię.
Chleb orkiszowy a tradycyjna pszenica – główne różnice
Podstawową różnicą między orkiszem a pszenicą zwyczajną jest struktura glutenu. W orkiszu gluten jest bardziej kruchy i łatwiej rozpuszczalny, co dla wielu osób oznacza lepszą tolerancję i brak uczucia ciężkości po posiłku. Ponadto orkisz zawiera więcej kwasu krzemowego, który korzystnie wpływa na stan skóry, włosów i paznokci. Warto również zauważyć, że mąka orkiszowa ma delikatnie orzechowy posmak, co nadaje pieczywu wyjątkowe walory sensoryczne, których często brakuje masowo produkowanemu chlebowi pszennemu.
Jak wybrać najlepszy chleb orkiszowy?
Aby w pełni korzystać z zalet orkiszu, należy zwracać szczególną uwagę na etykiety produktów. Prawdziwy chleb orkiszowy powinien składać się w 100% z mąki orkiszowej. Niestety, producenci często dodają domieszki tańszej mąki pszennej, nazywając produkt „chlebem z orkiszem”. Najbardziej wartościowy jest chleb orkiszowy pełnoziarnisty wypiekany na naturalnym zakwasie. Zakwas nie tylko poprawia smak i przedłuża świeżość pieczywa, ale również neutralizuje kwas fitynowy, co ułatwia przyswajanie minerałów przez organizm. Idealny skład to: mąka orkiszowa (typ 1850 lub 2000 dla pełnego ziarna), woda, zakwas orkiszowy i sól.
Dla kogo chleb orkiszowy jest najlepszym wyborem?
Chleb orkiszowy to doskonały wybór dla każdego, kto chce urozmaicić swoją dietę o produkty wysokiej jakości. Szczególnie poleca się go osobom pracującym umysłowo, ze względu na zawartość witamin wspomagających koncentrację, a także sportowcom potrzebującym stabilnego źródła energii. Dzięki swoim właściwościom odżywczym, orkisz stanowi fundament diety św. Hildegardy z Bingen, która już wieki temu uznała to zboże za najzdrowszy dar natury, zdolny budować silne mięśnie i zdrową krew.